Cathay Pacific đã công bố hợp tác với Google để nghiên cứu và thử nghiệm các công cụ trí tuệ nhân tạo nhằm giúp phi công tránh tạo ra các vệt ngưng tụ, những đường trắng kéo theo sau máy bay ở độ cao lớn. Những vệt tương tự này từ lâu đã tiếp sức cho thuyết âm mưu "chemtrails", cho rằng máy bay phun hóa chất vào bầu khí quyển.

Hãng hàng không có trụ sở tại Hồng Kông cho biết lý do thực sự khi giảm contrail không liên quan đến các thuyết âm mưu. Contrails, viết tắt của "condensation trails", hình thành khi khí thải động cơ nóng gặp không khí lạnh và ẩm ở độ cao hành trình. Các nhà khoa học ước tính contrail chiếm khoảng một phần ba tổng tác động khí hậu của ngành hàng không, theo các đánh giá mà Google dẫn nguồn từ Intergovernmental Panel on Climate Change, vì các contrail kéo dài có thể lan rộng thành các cấu trúc giống mây giữ nhiệt trong khí quyển.

Kết quả ban đầu: Giảm 40%

Cathay Pacific và Google bắt đầu một thử nghiệm tác nghiệp vào cuối năm 2025, nhắm tới hơn 100 chuyến bay trong mạng lưới của Cathay. Trong số đó, hơn 80 chuyến bay tuân theo các lộ trình tránh contrail, và phân tích ảnh vệ tinh của Google ước tính các chuyến này đã giảm tác động làm nóng từ contrail khoảng 40%.

Sau những kết quả đó, Cathay Pacific và Google hiện đang mở rộng sang giai đoạn thử nghiệm thứ hai lớn hơn và đã đưa Contrails.org, một tổ chức phi lợi nhuận tập trung vào thúc đẩy khoa học giảm thiểu contrail, vào làm đối tác.

Công cụ AI hoạt động như thế nào

Hệ thống kết hợp dữ liệu chuyến bay của Cathay Pacific với các mô hình AI của Google, ảnh vệ tinh và thông tin tình báo thời tiết để dự đoán những phần không phận nào có khả năng cao tạo ra contrail kéo dài trong một ngày nhất định. Nhân viên điều hành bay đối chiếu những dự báo đó với kế hoạch bay dự kiến và điều chỉnh khi cần, đôi khi chỉ bằng thay đổi nhỏ về độ cao, trước khi giao kế hoạch đã cập nhật cho phi công. Các dự báo được truyền qua hệ thống Electronic Flight Folder của Cathay và cập nhật động thông qua Wi‑Fi trên máy bay, giúp phi công nắm được điều kiện thay đổi.

Trên thực tế, tránh một khu vực dễ hình thành contrail có thể đồng nghĩa với việc bay cao hơn hoặc thấp hơn vài nghìn feet so với kế hoạch ban đầu. Sự thay đổi tuy nhỏ, nhưng lợi ích về khí hậu có thể đáng kể nếu phương pháp này được chứng minh hiệu quả và nhân rộng trên toàn mạng lưới.

Cathay Pacific là đối tác hãng hàng không thương mại đầu tiên của Google tại khu vực châu Á‑Thái Bình Dương thử nghiệm công nghệ giảm contrail này, và cũng là hãng hàng không đầu tiên trên thế giới thử tránh contrail cụ thể trên các chuyến bay siêu dài — được định nghĩa trong tuyên bố hợp tác là các tuyến hơn 16 giờ và thường dài 13.000 kilomet hoặc hơn. Google trước đây đã triển khai các dự án tránh contrail tương tự trên không phận Hoa Kỳ và Bắc Đại Tây Dương, mặc dù các kết quả so sánh cụ thể từ những thử nghiệm trước đó không được nêu chi tiết trong thông báo này.

Liên hệ với thuyết "chemtrails"

Những đường trắng do động cơ phản lực tạo ra đã là vấn đề ám ảnh của các nhà lý thuyết âm mưu trong nhiều thập kỷ. Những người tin theo cho rằng các vệt này chứa các chất có hại bị phun cố ý với mục đích từ điều khiển thời tiết đến quản lý dân số. Các nhà khoa học và cơ quan quản lý hàng không đã nhiều lần bác bỏ những cáo buộc này, giải thích rằng contrail chỉ là các tinh thể băng hình thành từ hơi nước trong khí thải động cơ.

Một phần của nỗ lực bền vững rộng hơn

Nghiên cứu về contrail là một phần trong chiến lược môi trường rộng hơn của Cathay Pacific. Hãng đã cam kết đạt mức phát thải carbon ròng bằng không vào năm 2050 và dự định sử dụng nhiên liệu hàng không bền vững cho 10% tổng mức tiêu thụ nhiên liệu vào năm 2030. Giảm phát thải carbon vẫn là trọng tâm khí hậu chính của Cathay, thông qua hiện đại hóa đội tàu, cải thiện hiệu quả vận hành và tăng cường áp dụng SAF — hãng đã nhấn mạnh rằng tránh contrail là phần bổ sung, chứ không thay thế, cho các khoản đầu tư dài hạn đó, vì tránh contrail không bù đắp lượng carbon phát thải khi máy bay đốt nhiên liệu.

Lawrence Fong, Director Digital and IT tại Cathay Pacific, cho biết quan hệ đối tác phản ánh sự quan tâm của hãng đối với các giải pháp có thể triển khai trên các máy bay hiện có. 

Hàng không cần các giải pháp để ứng phó biến đổi khí hậu, và AI đang thúc đẩy tiến trình đó,

Fong nói.

Quan hệ đối tác này kết hợp chuyên môn vận hành của Cathay với năng lực AI đẳng cấp thế giới của Google để xử lý các thách thức bền vững phức tạp ở quy mô lớn.

Michael Yue, Managing Director and General Manager của Google Hong Kong, cho biết quan hệ đối tác đang nghiên cứu cách AI dự báo có thể được triển khai trong hoạt động thực tế "để giúp giảm tác động khí hậu của các contrail với máy bay và nhiên liệu hiện nay".

Về phần mình, Google đã phát triển nghiên cứu dự báo contrail trong vài năm, sử dụng học máy được huấn luyện trên ảnh vệ tinh để xác định nơi và khi nào contrail hình thành. Dữ liệu đó đưa vào các mô hình dự báo mà các hãng hàng không có thể tích hợp vào phần mềm lập kế hoạch chuyến bay.

{{REC}}

Tiếp theo sẽ ra sao

Cathay Pacific và Google chưa công bố mốc thời gian chính xác để kết thúc các thử nghiệm giai đoạn hai mở rộng, nhưng hai công ty cho biết công việc này sẽ giúp xây dựng hiểu biết rộng hơn về cách tránh contrail có thể hoạt động trong các môi trường vận hành khác nhau ở châu Á‑Thái Bình Dương và xuyên Thái Bình Dương, đồng thời cung cấp thông tin về việc liệu phương pháp này có thể được triển khai và quản lý ở quy mô lớn trên toàn ngành hàng không hay không.