Khi Boeing giới thiệu 787 Dreamliner, một trong những đặc điểm cabin được khen ngợi nhất là việc không có các tấm che cửa sổ kéo xuống truyền thống. Thay vào đó, nhà sản xuất lắp đặt cửa sổ điện sắc (electrochromic) mà hành khách có thể điều chỉnh độ tối bằng một nút bấm nhỏ nằm ngay dưới mỗi cửa sổ. Công nghệ này đã khiến hành khách kinh ngạc khi máy bay bắt đầu khai thác, và hơn một thập kỷ sau vẫn tiếp tục định nghĩa trải nghiệm trên Dreamliner. Tuy nhiên, ít hành khách nhận ra rằng những công tắc điều chỉnh trông đơn giản đó đã âm thầm trở thành một nguồn doanh thu hậu mãi đáng tin cậy cho Boeing.

{{AD}}

Cách hoạt động của hệ thống điện sắc

Cửa sổ trên 787 dựa vào công nghệ electrochromic dạng gel do Gentex cung cấp, một công ty được tài xế biết đến nhiều hơn vì gương chiếu hậu tự làm mờ trên ôtô. Khi bạn nhấn nút bên dưới cửa sổ, một dòng điện áp thấp chạy qua lớp gel kẹp giữa hai tấm kính. Dòng điện này kích hoạt một phản ứng hóa học làm tối cửa sổ theo năm mức lọc khác nhau, từ hoàn toàn trong suốt đến màu xanh đậm có thể chặn xấp xỉ 99,999% ánh sáng khả kiến.

Bản thân các cửa sổ cũng lớn hơn đáng kể so với cửa sổ trên các máy bay thân rộng cạnh tranh. Boeing thiết kế chúng lớn hơn khoảng 30% so với cửa sổ trên những tàu bay tương đương, giúp mọi hành khách có tầm nhìn về đường chân trời rõ hơn bất kể vị trí ghế ngồi. Kết hợp với độ ẩm cabin cao hơn và độ cao cabin thấp hơn mà 787 cung cấp, các cửa sổ điều chỉnh được cỡ lớn này đã trở thành một phần đặc trưng của trải nghiệm bay.

Vấn đề hao mòn

Vấn đề nằm ở tần suất các nút đó bị nhấn. Trên một chuyến bay đường dài điển hình, một cửa sổ có thể được làm mờ rồi làm sáng hàng chục lần khi hành khách điều chỉnh trong quá trình lên máy bay, ăn uống, ngủ và hạ cánh. Nhân điều đó cho từng chỗ ngồi, từng chuyến bay và từng năm khai thác, các công tắc cơ học dưới cửa sổ dần tích tụ mức hao mòn rất lớn.

Các công tắc điều chỉnh ánh sáng trên đội bay 787 đang hỏng ở một tần suất khiến các hãng vận hành ngạc nhiên, và Boeing thấy mình ở vị thế đáng mơ ước là nhà cung cấp phụ tùng thay thế ổn định trên thị trường hậu mãi. Những công tắc này là các linh kiện độc quyền, có nghĩa là các hãng hàng không không thể đơn giản tìm nguồn thay thế chung. Khi một cái hỏng, hãng vận chuyển đặt mua một bộ thay thế từ Boeing hoặc nhà cung cấp được chấp thuận, và chi phí nhanh chóng cộng dồn trên toàn đội tàu.

{{REC}}

Tại sao điều này lại quan trọng về mặt tài chính

Phụ tùng và dịch vụ hậu mãi từ lâu đã là một nguồn doanh thu quan trọng cho các nhà sản xuất máy bay thương mại. Trong khi việc bán một chiếc máy bay mới tạo ra mức giá bán thu hút sự chú ý, biên lợi nhuận trên các phụ tùng, linh kiện bảo dưỡng và hợp đồng dịch vụ thường vượt trội so với phần khung thân trong suốt thời gian khai thác của máy bay. Một chiếc 787 thường được khai thác trong hai đến ba thập kỷ, và mọi thành phần tiêu hao trên máy bay đều là khoản mua lặp lại cho hãng hàng không vận hành nó.

Công tắc điều khiển cửa sổ phù hợp hoàn hảo với mô hình này. Nó có chi phí sản xuất tương đối thấp, được thay thế thường xuyên trên một đội tàu toàn cầu hiện đã vượt con số một nghìn chiếc, và có sức mạnh định giá đi kèm khi là một bộ phận được chứng nhận và độc quyền. Đối với Boeing, vốn đã chịu áp lực tài chính đáng kể từ các vấn đề sản xuất trên cả chương trình 787 và 737 MAX, bất kỳ nguồn thu hậu mãi ổn định nào cũng giúp bù đắp sự biến động ở những lĩnh vực khác của doanh nghiệp.

Những điều hành khách nhận thấy

Nếu bạn đã bay trên 787 gần đây, bạn có thể đã gặp một cửa sổ không phản hồi với nút điều chỉnh, bị kẹt ở một mức độ lọc duy nhất, hoặc tối không đều trên bề mặt kính. Đây là các triệu chứng dễ thấy cho thấy công tắc hoặc bộ điều khiển sắp hết tuổi thọ. Các hãng hàng không thường không thay các bộ phận hỏng giữa chuyến bay, vì vậy hành khách ngồi cạnh cửa sổ bị ảnh hưởng đành phải chấp nhận mức độ lọc cuối cùng mà hệ thống nhận.

Một số hãng vận hành cũng ghi nhận rằng cửa sổ có thể mất thời gian lâu hơn để chuyển hoàn toàn giữa các trạng thái lọc so với khi máy bay mới được giao. Quá trình làm tối thường mất từ 60 đến 90 giây để đi từ trong suốt hoàn toàn đến tối hoàn toàn, và bất kỳ sự suy giảm nào ở lớp electrochromic đều có thể kéo dài thời gian đó.

Bối cảnh rộng hơn

787 vẫn là một trong những chương trình máy bay thân rộng thành công nhất về mặt thương mại của Boeing, với hơn 1,100 chiếc đã được giao cho các hãng hàng không trên toàn thế giới kể từ khi loại này được đưa vào khai thác với All Nippon Airways vào năm 2011. Các hãng như United Airlines, British Airways, Qatar Airways, Japan Airlines và Etihad đều xây dựng phần lớn mạng bay đường dài của họ xoay quanh chiếc máy bay này, một phần nhờ hiệu quả nhiên liệu và các tính năng cabin thân thiện với hành khách.

Các cửa sổ electrochromic đã trở nên phổ biến đến mức Airbus cũng cung cấp một tùy chọn tương tự trên A350, mặc dù hầu hết các hãng vận hành A350 lại chọn tấm che kéo xuống truyền thống. Sự lựa chọn đó phản ánh một mâu thuẫn rộng hơn trong ngành giữa việc trình diễn công nghệ mới và kiểm soát chi phí bảo dưỡng dài hạn. Việc Boeing đồng ý tiêu chuẩn hóa các cửa sổ có thể điều chỉnh trên toàn bộ chương trình 787 đã khóa chặt một dòng nhu cầu thay thế bền vững.

{{AD}}

Nhìn về tương lai

Liệu Boeing có cải tiến thiết kế công tắc điều chỉnh để kéo dài tuổi thọ hay không vẫn là một câu hỏi bỏ ngỏ. Công ty có mọi động cơ thương mại để giữ nguyên cơ chế hiện tại, và các hãng hàng không có ít đòn bẩy để yêu cầu một linh kiện bền hơn khi bộ phận hiện tại đã được tích hợp trong chứng nhận của máy bay. Tạm thời, nút bấm nhỏ dưới cửa sổ của bạn sẽ tiếp tục làm tốt nhiệm vụ của nó, âm thầm sinh doanh thu cho nhà sản xuất mỗi khi nó cuối cùng cũng hỏng.