Bài viết này ban đầu được xuất bản trên Jetstream Magazine.

Với nhiều người hâm mộ hàng không, lòng trung thành với một hãng bay thường được hình thành từ ký ức thời thơ ấu: chuyến bay đầu tiên, loại máy bay yêu thích, hoặc một kết nối đặc biệt với nguồn cội. Đối với Haseeb Khan, lòng trung thành ấy sâu sắc hơn cả hoài niệm. Nó mang tính cá nhân, được truyền lại trong gia đình và luôn được anh tự hào thể hiện ở quê nhà Toronto.

Quan hệ gia đình

Niềm đam mê hàng không của Haseeb bắt đầu từ lâu trước khi anh làm việc tại sân bay. Cha anh cũng từng làm việc tại Toronto’s Pearson International Airport (YYZ), và những chuyến đi ngắm máy bay là hoạt động thường xuyên trong thời thơ ấu của anh. Giữa lượng chuyến bay đa dạng đến Pearson, Haseeb đặc biệt chú ý đến một hãng hàng không: Pakistan International Airlines.

Pakistan International Airlines (PIA), từng được xem là niềm tự hào của Pakistan, đã trải qua một lịch sử đầy biến động. Từng được xếp vào hàng những hãng bay lớn trên thế giới, danh tiếng của hãng đã sa sút theo thời gian dưới tác động của tham nhũng và quản lý kém.

Bất chấp những thách thức đó, lịch sử và di sản của hãng vẫn chiếm một vị trí đặc biệt trong tim nhiều người. Với Haseeb, mối liên hệ cảm xúc với PIA là chuyện gia đình. Ông nội anh, Sheikh Hameed Ahmed Rasheed – được gọi trìu mến là “Dr. Rasheed” – đã làm việc cho hãng hơn 25 năm, công tác ở nhiều phòng ban trong những thập niên quan trọng nhất của hãng.

Dr. Rasheed

Dr. Rasheed là một Kỹ sư Hàng không theo nghề. Sự nghiệp của ông bắt đầu ở Pakistan trước khi đưa ông tới Vương quốc Anh, nơi ông làm việc cho British Overseas Airways Corporation (BOAC). Khi Air Marshal Nur Khan được bổ nhiệm lãnh đạo PIA, Dr. Rasheed được gọi về Pakistan để gia nhập hãng hàng không quốc gia. Đó là một thời kỳ then chốt cho PIA, thường được nhớ đến như thời hoàng kim khi hãng vươn lên trở thành một lực lượng toàn cầu.

Ban đầu, Dr. Rasheed làm việc trên đội tàu của PIA với vai trò Kỹ sư Bảo trì. Từ 1957 đến 1978, ông giúp đưa vào hoạt động các máy bay mới như Boeing 720 và Airbus A300, đồng thời giải quyết các sự cố khi những máy bay này vào dịch vụ. Năm 1979, ông chuyển sang chức quản lý trong Phòng An toàn Hàng không của PIA và sau đó đảm nhiệm công tác điều tra an toàn mặt đất, nơi ông tiến hành nhiều cuộc điều tra phù hợp với chuyên môn của mình. Công việc của ông không chỉ giới hạn ở cơ sở của PIA tại Karachi; ông còn công tác tại các đơn vị ngoài nước, bao gồm Damascus, Syria và Malta. Dr. Rasheed nghỉ hưu vào cuối những năm 1980, để lại một di sản gắn bó chặt chẽ với sự thăng tiến của hãng.

Mặc dù Haseeb chưa từng gặp ông nội, kết nối hữu hình đến từ những hiện vật ông để lại: ảnh chụp, thẻ nhân viên, sổ nhật ký, tài liệu bảo trì, bảng tên và vô số kỷ vật khác sau nhiều thập niên ở PIA. Qua những vật lưu niệm đó, Haseeb đã hình thành một sợi dây liên kết với một hãng hàng không đã định hình lịch sử gia đình anh từ trước khi anh chào đời.

Con đường đến sân đỗ

Haseeb sớm nhận ra tương lai của mình sẽ gắn với ngành hàng không. Khi mới 13 tuổi, anh bắt đầu một kênh YouTube, đăng các video plane spotting và ghi lại tình yêu với hàng không. Công việc thực tế đầu tiên của anh trong ngành là nhân viên vệ sinh máy bay cho Blue Sky Private Plane Company, một vai trò không hào nhoáng nhưng mang tính định hình, giúp anh tiếp xúc gần với máy bay và hoạt động. Sau đó anh làm nhân viên sân đỗ cho Cargojet tại John C. Munro International Airport (YHM) ở Hamilton. Trong khi đi học, lịch làm việc của anh rất dày đặc: ca sân đỗ từ 7:30 tối đến 7:30 sáng, rồi vào lớp đến 2 giờ chiều ngày hôm sau. Đó là một bài kiểm tra về sức bền, nhưng Haseeb chấp nhận nó, được thúc đẩy bởi mong muốn được góp mặt trong ngành.

Năm 2022, anh tham gia đội vận hành sân đỗ tại Toronto Pearson International Airport (YYZ). Chỉ sau một tháng, anh được thăng lên làm đội trưởng sân đỗ, làm việc với nhiều hãng và nhiều loại máy bay khác nhau. Ở tuổi 20, Haseeb vẫn là đội trưởng sân đỗ trẻ nhất.

Haseeb mong muốn giữ nhiều hướng phát triển nghề nghiệp khác nhau trong ngành hàng không. Trong khi tiếp tục làm đội trưởng sân đỗ tại Pearson, anh cũng theo học khóa huấn luyện tiếp viên và quản lý vận hành bay.

Dù đã có kinh nghiệm ngày càng tăng trong ngành, PIA vẫn là trọng tâm trong khát vọng của anh. Đó không chỉ là một hãng mà anh ngưỡng mộ từ xa; đó là hãng mà anh mơ một ngày được làm việc cho.

Sự tận tâm đó rồi sẽ trở nên không thể bỏ qua.

Một Boeing 777 trên bốn bánh

Trước cả khi mua chiếc xe đầu tiên, Haseeb đã đặt một biển số tùy chỉnh: “PIA FAN.” Khi anh cuối cùng mua một chiếc Toyota RAV4, ý tưởng biến niềm đam mê thành thứ dễ thấy, di động bắt đầu thành hình. Anh muốn đưa tình yêu đó lên một tầm cao mới.

Làm việc với một người bạn có anh trai sở hữu xưởng in, Haseeb thiết kế một bộ dán xe theo cảm hứng từ Boeing 777-200LR của PIA. Các chi tiết được chăm chút kỹ; lớp sơn mô phỏng sọc xanh-vàng, và Haseeb thậm chí thêm hai mã đăng ký AP-BGY và AP-BGZ, một mã ở mỗi bên xe, lấy cảm hứng hoàn toàn từ hai chiếc 777-200LR thường đến Toronto. Mọi chi phí đều do anh tự bỏ ra.

Kết quả rất ấn tượng. Một “máy bay” chủ đề PIA trên bốn bánh lăn trên đường phố Toronto là điều ít người ngờ tới. Chiếc xe ngay lập tức thu hút sự chú ý, không chỉ từ những người qua đường mà còn từ chính hãng hàng không.

Năm 2023, PIA đã đăng lại hình ảnh chiếc xe trên các kênh mạng xã hội của họ. Việc được chú ý mang lại cho Haseeb sự công nhận bất ngờ, bao gồm cả việc đưa tin trên báo địa phương về chiếc xe chủ đề độc đáo này.

Sự ghi nhận từ PIA

Sự chú ý đặc biệt đáng lưu ý trong bối cảnh danh tiếng của PIA thời điểm đó. Dù hãng chịu nhiều chỉ trích và khó khăn vận hành sau nhiều năm quản lý yếu kém và tham nhũng, sự nhiệt thành công khai và không cần xin lỗi của Haseeb vẫn nổi bật. Đó không phải là mỉa mai hay một chiến dịch được trả tiền. Đó là chân thành.

Phản hồi của hãng còn vượt ra ngoài mạng xã hội. PIA mời Haseeb sang Pakistan tham dự Pakistan Travel Mart Expo tại Karachi. Với một người có mối liên hệ cá nhân và tình cảm lâu nay với hãng, cử chỉ đó mang ý nghĩa sâu sắc.

Được khích lệ bởi phản ứng đó, Haseeb tiếp tục hoàn thiện ý tưởng. Sau này anh cập nhật chiếc xe theo bộ nhận diện thương hiệu mới của PIA và thêm một đồ họa dòng thời gian thể hiện sự tiến triển đội tàu của hãng, liệt kê các loại máy bay kèm theo năm đưa vào biên chế.

Đam mê, không phải quảng cáo

Bất cứ nơi nào Haseeb đến, phản ứng đều như nhau. Mọi người dừng lại, nhìn chằm chằm, hỏi han và chụp ảnh. Chiếc xe khơi dậy cuộc trò chuyện giữa các người yêu hàng không và những người tò mò, biến những việc vặt hàng ngày thành cơ hội để nói về hàng không, nguồn gốc và di sản của PIA.

Tuy nhiên, không phải ai cũng ủng hộ. Do danh tiếng của PIA, Haseeb đã phải đối mặt với không ít sự hoài nghi. Một số người cho rằng nhiệt tình của anh có lẽ được khuyến khích bằng lợi ích nào đó, rằng anh được trả tiền hoặc nhận ưu đãi để đổi lấy sự trung thành. Haseeb nhanh chóng bác bỏ cách nhìn đó. Anh khẳng định lòng tận tụy của mình là thật lòng, bắt nguồn từ lịch sử gia đình và đam mê cá nhân, chứ không phải do được trả công.

“Đây là cách để bày tỏ lòng biết ơn không chỉ với hãng bay nơi gia đình tôi xuất xứ, mà còn là để tôn vinh tất cả những đóng góp mà ông tôi đã làm cho PIA. Ông đã không dễ dàng khi rời một vị trí vững chắc ở Vương quốc Anh để trở về Pakistan, nhưng vẫn đóng góp rất nhiều cho PIA. Đây là điều nhỏ nhất tôi có thể làm,” Haseeb nói.

Ở Toronto, Haseeb được biết đến như "Đại sứ thương hiệu của PIA", mặc dù danh xưng đó không chính thức. Không có hợp đồng hay trách nhiệm chính thức nào; thay vào đó, đó là một vai trò được xác định bằng tính hiển thị và đam mê. Qua chiếc xe, sự hiện diện trực tuyến và các cuộc trò chuyện của mình, anh quảng bá PIA một cách tự nhiên ở Toronto và thậm chí rộng hơn trên khắp Bắc Mỹ.

Tương lai

Nhìn về phía trước, Haseeb vẫn lạc quan về tương lai của PIA, đặc biệt trong bối cảnh tiến trình tư nhân hóa đang diễn ra của hãng. Vào tháng 12 năm 2025, chính phủ Pakistan đã bán 75% cổ phần của hãng hàng không quốc gia cho Arif Habib Group với giá 482 triệu USD. Tập đoàn này giành quyền kiểm soát hoạt động và tài sản của PIA trong khi chính phủ giữ 25% sở hữu và chịu phần lớn nợ kế thừa. Dù điều này đầy hứng khởi, Haseeb thừa nhận quá trình phục hồi của PIA sẽ mất thời gian. Tuy nhiên, anh tin tưởng hãng có thể trở lại vị thế trước đây, đặc biệt khi xem xét kế hoạch của Arif Habib Group nhằm gìn giữ và phát triển thương hiệu PIA được yêu mến.

Còn về tương lai cá nhân, Haseeb hy vọng niềm đam mê của anh một ngày nào đó sẽ đưa anh trở về điểm xuất phát. Nếu có cơ hội ở Canada hoặc Hoa Kỳ, anh rất muốn làm việc cho PIA, đặc biệt trong các lĩnh vực vận hành mặt đất, an toàn hàng không hoặc quản lý. Đó sẽ là sự tiếp nối di sản gia đình, một câu chuyện bắt đầu từ những sàn kỹ thuật của một hãng hàng không quốc gia đang trên đà phát triển cách đây nhiều thập niên.

Hiện tại, sự tri ân của anh vẫn tiếp tục lăn bánh, khiến người ta ngoái nhìn và khơi dậy các cuộc trò chuyện bất cứ nơi nào đi qua. Nó như lời nhắc rằng với một số người, các hãng hàng không là di sản sống, được gìn giữ bởi những người không chịu để câu chuyện của họ phai mờ.