Air Astana, hãng hàng không quốc gia của Kazakhstan, vừa chính thức đề nghị hỗ trợ tài chính từ nhà nước Kazakhstan để giúp tài trợ cho việc khai thác các chuyến bay thẳng tới Hoa Kỳ, một mục tiêu mà hãng và chính phủ nước này đã theo đuổi gần một thập kỷ, nhưng liên tục phải trì hoãn do chậm giao máy bay, biến động địa chính trị và việc đóng cửa không phận đã cơ bản vẽ lại bản đồ các chuyến bay đường trường từ Trung Á.

Yêu cầu trợ cấp nhà nước được đưa ra chỉ vài ngày sau khi Thủ tướng Kazakhstan Olzhas Bektenov xác nhận công khai tại một cuộc họp chính phủ vào ngày 19 tháng 5 rằng nước này có kế hoạch khai thác các chuyến bay thẳng đến New York vào năm 2027, như một phần của nỗ lực lớn hơn nhằm biến quốc gia này thành một trung tâm hàng không và trung chuyển khu vực. Sự gần nhau về thời điểm giữa hai diễn biến này — mốc thời gian do thủ tướng đặt ra và một hãng hàng không xin hỗ trợ tài chính — nhấn mạnh mức độ gắn kết giữa tham vọng tuyến tới Hoa Kỳ và chính sách nhà nước, chứ không chỉ là chiến lược thương mại.

{{AD}}

Một Giấc Mơ Bị Trì Hoãn Dài Lấy Lại Tính Cấp Bách

Air Astana sẽ nhận chiếc Boeing 787-9 Dreamliner đầu tiên vào tháng 9 năm 2026. Tuy nhiên, các chuyến bay thẳng từ Almaty tới Hoa Kỳ hiện vẫn chưa thể thực hiện do các hạn chế địa chính trị. Hãng hàng không Kazakhstan không thể bay qua không phận Nga do các lệnh trừng phạt đang áp dụng, trong khi đó đường bay hiệu quả nhất giữa Trung Á và Bắc Mỹ lại đi qua không phận này.

Lịch sử theo đuổi mục tiêu này của hãng đã kéo dài từ lâu. Ngay từ năm 2012, Air Astana đã đặt mua máy bay Boeing 787-8, nêu rõ tầm bay cần thiết cho tuyến tới Hoa Kỳ. Những lần giao máy bay đó bị trì hoãn nhiều lần, tổng cộng ba lần, và đơn đặt hàng 787 cuối cùng đã được tái cơ cấu thành chương trình 787-9. Cơ cấu đơn đặt hàng hiện gồm 5 chiếc chắc chắn, 5 quyền chọn và 5 quyền mua thêm. Ngoài ra, hãng sẽ nhận thêm 3 chiếc 787-9 từ các công ty cho thuê máy bay, có thể nâng tổng đội tàu Dreamliner lên tới 18 chiếc. Đây là bước nhảy đáng kể so với đội tàu thân rộng hiện tại của Air Astana chỉ gồm ba chiếc Boeing 767-300ER.

Boeing mô tả thỏa thuận này là đơn hàng mua máy bay một lần lớn nhất trong lịch sử Air Astana, và giao dịch đã được chính thức hoàn tất ba tháng sau đó vào tháng 2 năm 2026.

Vấn Đề Không Phận Mà Không Máy Bay Nào Có Thể Giải Quyết

Rào cản chính ngăn Boeing 787 của Air Astana vận hành tới Hoa Kỳ là các hạn chế không phận liên quan đến cuộc xung đột đang diễn ra giữa Nga và Ukraine. Vì Kazakhstan có chung biên giới với Nga, phần lớn đường vòng cực giữa Kazakhstan và Hoa Kỳ đi qua lãnh thổ Nga. Do các lệnh trừng phạt và xung đột đang diễn ra, Air Astana không thể bay qua không phận Nga một cách hợp pháp hoặc an toàn, trong khi đó không phận này lại rất quan trọng để thực hiện các dịch vụ bay thẳng không dừng giữa Kazakhstan và Hoa Kỳ.

Cựu CEO Peter Foster, người nghỉ hưu vào cuối tháng 3 năm 2026 sau hai thập kỷ lãnh đạo hãng, đã nói thẳng về vấn đề này: 

"Vì không phận Nga bị đóng, bay thẳng không phải là lựa chọn cho chúng tôi. Chúng tôi sẽ phải dừng trung gian trừ khi Nga mở lại không phận của mình."

Để tới Hoa Kỳ không dừng sẽ phải bay theo một đường vòng dài hơn. Các chuyến bay từ Almaty hoặc Astana tới Hoa Kỳ thông thường sẽ bay theo vòng tròn lớn qua vùng cực và đi qua không phận Nga. Mặc dù máy bay có thể tiếp cận một số thành phố gần Hoa Kỳ, phương án này kém hấp dẫn hơn nhiều khi tính thêm chi phí nhiên liệu và các lựa chọn hạn chế. Ban lãnh đạo Air Astana đã khẳng định rằng các chặng bay thẳng bằng 787 tới Hoa Kỳ là điều không thể chừng nào không phận Nga vẫn bị đóng.

Đó chính là lý do trợ giúp nhà nước được đem vào bàn thảo. Bất kỳ đường bay khả thi nào tránh không phận Nga đều sẽ làm tăng đáng kể tiêu thụ nhiên liệu, thời gian bay và chi phí vận hành đến mức tuyến đường đó khó có thể tự duy trì về mặt thương mại nếu không có sự hỗ trợ tài chính. Chính phủ Kazakhstan có tiền lệ cho cách tiếp cận này: họ đã phân bổ 6.4 tỷ tenge (US$12.6 triệu) để trợ giá cho 24 tuyến nội địa có ý nghĩa xã hội, và chính quyền cũng đang đề xuất sửa đổi luật cho phép chính quyền vùng trợ giá các chuyến bay liên vùng.

{{REC}}

Một CEO Mới Dẫn Dắt Hãng Hàng Không Được Biến Đổi

Yêu cầu hỗ trợ nhà nước được đưa ra ngay đầu nhiệm kỳ của Ibrahim Canliel, người trở thành Tổng Giám đốc Air Astana vào ngày 1 tháng 4 năm 2026, kế nhiệm Peter Foster. Canliel, một nhân sự có 22 năm gắn bó với hãng và trước đó giữ chức Giám đốc Tài chính từ năm 2017, đã cho thấy rằng định hướng chiến lược của hãng sẽ không thay đổi dù có sự thay đổi về lãnh đạo. "Tôi rất vui mừng và vinh hạnh được tiếp nhận vai trò CEO của Tập đoàn Air Astana hôm nay. Dù đây là một cột mốc quan trọng về mặt cá nhân, nhưng nó cũng mang lại tính liên tục cho tất cả 7.000 nhân viên và các bên liên quan của chúng tôi," Canliel nói khi được bổ nhiệm.

Trong buổi trình bày kết quả quý 1 năm 2026 của Air Astana, Canliel mô tả một hãng hàng không đang hưởng lợi tích cực từ chính sự xáo trộn địa chính trị đã chặn đường tới Mỹ của họ. Air Astana đang thu được lợi ích từ việc không phận bị gián đoạn khi ngày càng nhiều hành khách chọn quá cảnh qua Kazakhstan. Lưu lượng khách quá cảnh quốc tế tăng 65% trong quý đầu tiên, chủ yếu do tăng 158% trong tháng 3, khi lưu lượng giữa châu Á, châu Âu, Trung Á và vùng Caucasus chuyển hướng về phía bắc qua Kazakhstan. Canliel mô tả hãng là “thu lợi từ 'bình thường mới'”, một thừa nhận thẳng thắn rằng việc đóng cửa không phận Nga và Trung Đông, dù có hại cho tham vọng tới Mỹ, đồng thời đã làm cho Kazakhstan trở thành hành lang trung chuyển có giá trị hơn cho lưu lượng giữa châu Âu và châu Á.

Canliel cho biết 787 sẽ cần phải bay theo một lộ trình mà hiện hãng không thể khai thác do các lệnh trừng phạt, và tình huống này phải được giải quyết trước khi có thể cân nhắc dịch vụ trực tiếp tới Hoa Kỳ. Về tiềm năng rộng hơn của 787, ông tỏ ra lạc quan, nói rằng khách hàng sẽ rất thích sản phẩm mới này và máy bay mang lại nâng cấp đáng kể so với đội tàu thân rộng hiện có của hãng.

The Boeing 787-9: What Arrives First, and What Comes After

Hãng xác nhận họ dự kiến giao chiếc Boeing 787-9 đầu tiên vào tháng 9 năm nay, với chiếc thứ hai sẽ theo sau trước cuối năm 2026. Các hoạt động ban đầu sẽ tập trung vào các chặng ngắn hơn trong khi tổ bay làm quen với loại máy bay mới. Giai đoạn làm quen tổ bay này là thực hành tiêu chuẩn khi đưa vào khai thác một loại thân rộng mới, và điều đó có nghĩa là ngay cả khi các rào cản không phận và thương mại được tháo gỡ vào ngày mai, Air Astana vẫn cần thêm vài tháng nữa trước khi đặt Dreamliners trên một tuyến đòi hỏi như Almaty hoặc Astana tới New York.

Canliel lưu ý rằng 787 sẽ đưa tính cạnh tranh của Air Astana lên một tầm cao hơn nữa và nói, “Không chỉ có tầm bay mới xác định hoạt động và mạng lưới của chúng tôi”, một nhận xét chỉ ra vai trò rộng hơn của máy bay này trên khắp châu Á, Trung Đông và cuối cùng, nếu điều kiện cho phép, là châu Đại Tây Dương và Thái Bình Dương.

{{AD}}

Sự Bùng Nổ Hàng Không Rộng Khắp Của Kazakhstan

Tham vọng về tuyến tới Hoa Kỳ nằm trong bối cảnh câu chuyện hàng không quốc gia đang mở rộng nhanh chóng. CEO Air Astana Ibrahim Canliel cho biết hãng đã tăng công suất lên 14% vào năm 2025, chủ yếu trên các tuyến quốc tế đường trường, trong khi lưu lượng hành khách tăng 8%. Đội tàu của hãng đã tăng từ 57 lên 62 chiếc trong năm 2025 và dự kiến đạt 67 chiếc vào năm tới. Sau khi khai trương 25 tuyến mới vào năm 2025, hãng dự định mở thêm 16 điểm đến nữa trong năm nay.

Tần suất toàn tập đoàn tới Trung Quốc dự kiến đạt tới 50 chuyến mỗi tuần vào mùa hè, tăng từ chỉ 23 chuyến vào mùa hè 2025. CEO Air Astana Canliel xác nhận: 

"Chúng tôi thấy nhu cầu mạnh và đang tăng nhanh ở cả phân khúc doanh nhân và du lịch, được hỗ trợ bởi việc đi lại miễn thị thực."

FAA đã cử đại diện tới Kazakhstan để tiến hành một cuộc kiểm toán an toàn nhằm chuẩn bị cho các chuyến bay trực tiếp giữa Kazakhstan và Hoa Kỳ, một điều kiện tiền quyết cho bất kỳ nhà khai thác mới nào muốn khai thác dịch vụ vào không phận Hoa Kỳ. Quá trình kiểm toán đó, kết hợp với yêu cầu hỗ trợ nhà nước và cam kết của thủ tướng về việc khai trương đường tới New York vào năm 2027, cho thấy dự án đang được thúc đẩy với mức độ phối hợp hiếm khi thấy ở các giai đoạn trước của tham vọng kéo dài này.

Hoạt Động Thân Rộng Hiện Tại và Tuyến Đề Xuất Tới Hoa Kỳ

Hoạt động thân rộng hiện tại (KC931/932, KC079/080) được khai thác bằng máy bay Boeing 767-300ER. Dịch vụ New York dự kiến phụ thuộc vào việc phê duyệt trợ giá của nhà nước, sự ủng hộ của chính phủ Kazakhstan, việc FAA hoàn tất kiểm toán an toàn, quá trình làm quen tổ bay Boeing 787-9, và việc giải quyết các hạn chế không phận Nga. Ước tính thời lượng cho tuyến tới Hoa Kỳ phản ánh một đường bay vòng về phía nam hoặc phía đông tránh không phận Nga, điều này sẽ làm tăng đáng kể thời gian bay so với đường bay trực tiếp qua vùng cực. Chiếc Boeing 787-9 đầu tiên dự kiến được giao vào tháng 9 năm 2026, với chiếc thứ hai sẽ đến trước cuối năm. Mốc thời gian mục tiêu khai trương tới New York là năm 2027, theo tuyên bố của Thủ tướng Bektenov ngày 19 tháng 5 năm 2026.