Cục Hàng không Liên bang (FAA) muốn cải tổ cách thức chứng nhận các máy bay thương mại mới, một quy trình mà các nhà sản xuất từ lâu đã chỉ trích là chậm chạp và khó lường. Cơ quan này đã công bố một nỗ lực soạn thảo quy định nhằm rút ngắn thời gian phê duyệt trong khi vẫn giữ vững tiêu chuẩn an toàn.

Động thái này diễn ra trong bối cảnh Boeing, Airbus và ngày càng nhiều hãng mới thúc đẩy các lộ trình nhanh hơn để đưa thiết kế mới vào khai thác. Với một ngành mà các trì hoãn trong chứng nhận có thể khiến tổn thất hàng tỷ USD và làm thay đổi vị thế cạnh tranh, đề xuất này có thể đánh dấu một bước chuyển quan trọng trong cách thức máy bay tiếp cận thị trường.

{{AD}}

FAA đang đề xuất gì

Theo Reuters, vào ngày 25 tháng 6 năm 2026, FAA thông báo sẽ khởi động một quy trình soạn thảo quy định để hiện đại hóa và tinh gọn việc chứng nhận các máy bay thương mại mới. Cơ quan này trình bày nỗ lực đó như một phản ứng trước những lo ngại của ngành rằng khung quy định hiện tại chưa theo kịp các công nghệ mới, phương pháp sản xuất và cách tiếp cận thiết kế.

Đề xuất sẽ cập nhật Phần 25 của các quy định hàng không liên bang, vốn điều chỉnh các tiêu chuẩn khả năng bay cho máy bay thuộc hạng vận tải. Những quy định đó tạo thành xương sống cho cách FAA đánh giá máy bay thương mại, từ độ bền cấu trúc đến hệ thống điều khiển bay và an toàn khoang hành khách.

Các quan chức FAA cho biết việc cập nhật sẽ giảm nhu cầu về các điều kiện đặc biệt và miễn trừ, mà hiện tại các nhà sản xuất phải xin khi thiết kế nằm ngoài khung quy định hiện hành. Những phê duyệt từng trường hợp như vậy trở nên thường xuyên hơn khi máy bay ngày càng sử dụng vật liệu composite, hệ thống fly-by-wire và những tính năng khác mà các quy định ban đầu không lường trước được.

Tại sao điều này lại quan trọng lúc này

Thời gian chứng nhận đã kéo dài trong những năm gần đây. Boeing 737 MAX trở lại khai thác sau khi bị đình bay 20 tháng sau hai vụ tai nạn chết người, và FAA đã phải hứng chịu chỉ trích gay gắt từ Quốc hội và các điều tra viên liên bang về cách cơ quan này đã từng chứng nhận loại máy bay đó. Các nhà lập pháp đã thông qua Đạo luật Aircraft Certification, Safety, and Accountability năm 2020, quy định tăng cường giám sát các thực hành ủy nhiệm của FAA.

Kể từ đó, cơ quan này hoạt động dưới sự giám sát chặt chẽ hơn. Các chương trình máy bay mới, bao gồm Boeing 777X và một số biến thể của dòng 737 MAX, đã phải chịu các đợt rà soát kéo dài. Các lãnh đạo ngành cho rằng môi trường quy định, mặc dù hợp lý sau các vụ tai nạn MAX, giờ đây có nguy cơ làm chậm đổi mới và nhường thế thượng phong cho các đối thủ quốc tế.

Đề xuất của FAA cố gắng giải quyết cả hai mặt của căng thẳng đó. Các quan chức nhấn mạnh rằng những thay đổi quy định sẽ không hạ thấp ngưỡng an toàn. Thay vào đó, chúng sẽ mã hóa các bài học rút ra từ các chương trình chứng nhận gần đây và đưa các quy định phù hợp với thực tiễn kỹ thuật hiện hành.

{{REC}}

Phản ứng của ngành

Các nhà sản xuất nhìn chung hoan nghênh những nỗ lực hiện đại hóa quy định. Boeing, Airbus và các nhà cung cấp nhỏ hơn như Embraer đều thúc đẩy các lộ trình rõ ràng, dễ dự đoán hơn. Những hãng mới phát triển máy bay điện, hệ thống động lực lai và các phương tiện vận tải hàng không tiên tiến cũng đưa ra lập luận tương tự, mặc dù nhiều thiết kế trong số đó thuộc các loại quy định khác nhau.

Các nhà cung ứng cũng được hưởng lợi. Các nhà sản xuất động cơ, doanh nghiệp avionics và nhà sản xuất linh kiện cấu trúc thường phải chờ nhiều năm để chương trình máy bay chủ đạo hoàn tất chứng nhận trước khi sản phẩm của họ bắt đầu tạo doanh thu. Một quy trình nhanh hơn có thể rút ngắn chu kỳ phát triển trên toàn chuỗi cung ứng.

Các nhà vận động vì an toàn và một số cựu quan chức quản lý đã bày tỏ lo ngại. Họ lập luận rằng các vấn đề chứng nhận của FAA với 737 MAX không phải xuất phát từ bản thân các quy định mà là từ cách cơ quan này ủy quyền giám sát cho nhân viên Boeing. Việc tinh gọn sổ quy định, theo họ, không giải quyết được những vấn đề quản trị nền tảng đó.

Những thay đổi có thể trông như thế nào

Quy trình soạn thảo quy định đề xuất vẫn ở giai đoạn đầu. FAA sẽ ban hành một thông báo dự thảo quy định, thu thập ý kiến công chúng, và sau đó hoàn thiện các quy định, một quá trình thường mất nhiều năm. Các quan sát viên trong ngành dự đoán cơ quan sẽ tập trung vào một số lĩnh vực.

Thứ nhất, các quy định có thể thiết lập tiêu chuẩn rõ ràng hơn cho những hệ thống phụ thuộc vào phần mềm và tự động hóa, vốn hiện đang đòi hỏi nhiều điều kiện đặc biệt. Thứ hai, cơ quan có thể mã hóa cách thức đánh giá các máy bay phái sinh, những thiết kế dựa trên các mẫu đã được chứng nhận, vốn là một đề tài gây tranh cãi kể từ các cuộc điều tra về MAX. Thứ ba, FAA có thể cập nhật cách tiếp cận đối với yếu tố con người, bao gồm cách phi công tương tác với các hệ thống buồng lái mới.

Cơ quan cũng đã bày tỏ quan tâm tới việc điều chỉnh các quy định của mình để phù hợp hơn với Cơ quan An toàn Hàng không Liên minh châu Âu (EASA). Sự khác biệt giữa hai cơ quan quản lý đã buộc các nhà sản xuất phải đi theo hai lộ trình chứng nhận song song, làm tăng chi phí và độ phức tạp. Sự hài hòa chặt chẽ hơn sẽ đơn giản hóa việc phê duyệt cho máy bay bán ở cả hai thị trường.

{{AD}}

Bối cảnh rộng hơn

Cuộc tranh luận về chứng nhận diễn ra trong bối cảnh nhu cầu mạnh mẽ đối với máy bay thương mại. Các hãng hàng không đã đặt những đơn hàng kỷ lục, và cả Boeing lẫn Airbus đều có tồn đọng đơn hàng kéo dài tới thập kỷ tiếp theo. Hiện việc giao hàng bị giới hạn bởi năng lực sản xuất, chứ không phải bởi nhu cầu.

Các chương trình máy bay mới là điều cần thiết để đáp ứng nhu cầu đó và cho các nỗ lực của ngành giảm phát thải hàng không. Những thiết kế tiết kiệm nhiên liệu hơn, khả năng tương thích với nhiên liệu hàng không bền vững và cuối cùng là động lực bằng hydrogen hoặc điện đều phụ thuộc vào một hệ thống chứng nhận có thể đánh giá các công nghệ mới trong thời gian hợp lý.

Đối với các chuyên gia trong lĩnh vực hàng không, tài chính vũ trụ và các ngành liên quan, đề xuất của FAA đáng để theo dõi. Những quy định cuối cùng sẽ định hình tốc độ đưa máy bay mới vào khai thác, chi phí mà các nhà sản xuất phải chi cho việc tuân thủ, và mức độ cạnh tranh của các công ty hàng không vũ trụ Mỹ trước các đối thủ quốc tế.

Cơ quan chưa đưa ra lịch trình cụ thể cho việc ban hành văn bản dự thảo quy định, và việc hoàn thiện bất kỳ thay đổi nào có thể sẽ mất vài năm. Ý kiến công chúng, đóng góp của Quốc hội và sự phối hợp với các cơ quan quản lý quốc tế sẽ đều là những yếu tố ảnh hưởng đến kết quả.